انار عموما به عنوان یک درخت مقاوم به خشکی و گرما شناخته میشود، اما کشت موفقیت آمیز آن در مناطق سردسیر و نیمه سردسیر که با ریسک سرمای بهاره و زمستان های طولانی مواجه هستند، نیازمند انتخاب دقیق ارقام مقاوم است. ارقام سردسیری انار، آن هایی هستند که میتوانند نوسانات دمایی، به ویژه یخبندان های ناگهانی پس از شروع رشد رویشی در بهار را تحمل کنند.
مهم ترین چالش در مناطق سردسیر، یخبندان های دیرهنگام بهاره است. این یخبندان ها میتوانند جوانه های تازه رشد کرده و جوانه های بارور را نابود کنند، که این امر منجر به کاهش شدید عملکرد در سال جاری میشود. بنابراین، ارقامی که دیرتر شروع به جوانه زنی میکنند یا دارای سازگاری ذاتی یا دماهای پایین تر هستند، اولویت دارند. انتخاب رقم مناسب برای مناطق سردسیر بیشتر براساس تحمل نهال به سرمای زمستانه و دیر شروع کردن جوانه بهاره استوار است.
۱. رقم سردشت: به دلیل نامگذاری بسیاری تصور میکنند این رقم تنها در سردشت کشت میشود، اما این رقم به دلیل مقاومت خوب به سرما، اغلب در سایر مناطق سردسیر نیز توصیه میشود. میوه های سردشت معمولا دارای پوست ضخیم تری هستند که یک مزیت حفاظتی در برابر تنش های محیطی و حمل و نقل است. دانه های آن معمولا مایل به قرمز بوده و طعمی مابین شیرین و ترش دارند، که آن ها را برای مصارف فرآوری و تازه خوری مناسب میسازد.
۲. رقم یوسف خان: این رقم یکی از ارقامی است که مقاومت مناسبی در برابر سرمای زمستان نشان داده است. یوسف خان معمولا دیرتر از ارقام زودرس وارد فاز رشد بهاره میشود، که این ویژگی یک مزیت حیاتی در مناطق با ریسک یخبندان دیرهنگام است. میوه های آن معمولا درشت و آبدار هستند و رنگ پوست آن ها بسته به شرایط منطقه ای متفاوت است.
۳. ارقام بومی و محلی مناطق کوهستانی: در بسیاری از مناطق کوهستانی ایران، ارقام بومی وجود دارند که هزاران سال است در شرایط سخت محلی سازگار شده اند. این ارقام ممکن است نام تجاری مشخصی نداشته باشند، اما اغلب بهترین تحمل را در برابر نوسانات دمایی همان منطقه خاص از خود نشان میدهند. برای کشاورزان این مناطق، تهیه نهال از باغداران معتبر همان منطقه توصیه میشود.
۴. رقم ملس: ملس یک رقم چند منظوره است. در مناطقی که زمستان های بسیار سخت ندارند اما سرمای بهاره یک عامل محدود کننده است، ملس به دلیل توانایی اش در حفظ کیفیت میوه تحت تنش های محیطی، همچنان میتواند مورد توجه قرار گیرد.
انتخاب نهال مناسب تنها نیمی از مسیر است. برای اطمینان از عملکرد مناسب در محیط سردسیری، باید نکات زیر را رعایت کرد:
۱. زمان کاشت: کاشت نهال انار در مناطق سردسیر باید به تعویق افتد و ترجیحا در اوایل بهار بعد از رفع خطر یخبندان شدید یا اواخر پاییز در مناطقی که یخبندان زمستانه شدید نیست، انجام شود.
۲. محل کاشت: انتخاب مکانی با شیب ملایم رو به جنوب یا جنوب شرقی برای بهره مندی حداکثری از تابش آفتاب و جلوگیری از تجمع آب سرد در پای درخت توصیه میشود.
۳. آبیاری در پاییز: آبیاری تکمیلی در پاییز باعث میشود درخت با ذخیره آب کافی وارد خواب زمستانی شده و مقاومت خود را در برابر سرمای زمستان افزایش دهد.